Cảm xúc và quan hệ
Dạy con bằng yêu thương, không cần roi vọt
Yêu thương không đòn roi vẫn cần kỹ năng và sự kiên nhẫn. Một vài suy ngẫm của Phúc về học cách đồng hành cùng con.
Có thể nói rằng có hai triết lý dạy con chính trong xã hội hiện nay: "Thương cho roi cho vọt" và "Thương yêu không cần roi vọt".
1. Dạy Con Theo Triết Lý "Thương Cho Roi Cho Vọt"
Triết lý "Thương cho roi cho vọt" là một phương pháp đã thấm nhuần vào văn hóa và tiềm thức của người Việt. Theo triết lý này, roi vọt và la mắng được xem là công cụ cần thiết để trẻ nghe lời và đi vào khuôn phép. Và phải cho roi vọt, la mắng mới là thương còn việc khen nhiều sẽ sinh hư. Những kỹ năng chính của phương pháp này bao gồm:
- Sử dụng hình phạt để răn đe: Roi vọt, la mắng được sử dụng nhằm mục đích giúp trẻ hiểu ra lỗi lầm và sửa chữa.
- Thiết lập kỷ luật nghiêm khắc: Trẻ phải tuân thủ các quy định và kỷ luật mà bố mẹ đặt ra, nếu không sẽ bị phạt.
Tuy nhiên, triết lý dạy con bằng roi vọt và la mắng cũng bộc lộ nhiều vấn đề, bao gồm:
- Tạo ra sự sợ hãi và thiếu tự tin: Trẻ em có thể trở nên sợ hãi, tự ti và thiếu khả năng tự lập khi bị răn đe quá mức.
- Phát triển mối quan hệ căng thẳng: Sự căng thẳng giữa cha mẹ và con cái có thể gia tăng, dẫn đến việc trẻ không dám chia sẻ hay tâm sự với cha mẹ.
2. Triết Lý "Thương Yêu Không Cần Roi Vọt"
Những hệ lụy từ phương pháp roi vọt khiến nhiều phụ huynh hiện nay chọn triết lý "Thương yêu không cần roi vọt". Tuy nhiên, một số ba mẹ gặp khó khăn trong việc thực hành triết lý này do thiếu kỹ năng và phương pháp cụ thể. Thực tế, mỗi triết lý đều cần có phương pháp cụ thể để thực hành hiệu quả.
Một trong những phương pháp được khuyến khích trong triết lý "Thương yêu không cần roi vọt" là:
- Giao tiếp không bạo động: Phương pháp này nhấn mạnh vào việc lắng nghe, thấu hiểu và giao tiếp một cách nhẹ nhàng, tránh sử dụng lời nói hay hành động bạo lực.
- Dạy con bằng phương pháp ABC: Phương pháp này tập trung vào việc hướng dẫn trẻ thông qua các bước A (Antecedent - Điều xảy ra trước hành vi), B (Behavior - Hành vi), và C (Consequence - Hậu quả), giúp trẻ hiểu rõ hành động của mình và hậu quả của chúng một cách tích cực.
Nếu các ba mẹ có biết thêm phương pháp nào dựa trên triết lý dạy con không đòn roi, xin vui lòng chia sẻ để cùng nhau học hỏi và áp dụng. (Bài Facebook gốc có phần giới thiệu một khóa học theo phương pháp ABC.)
Ngoài ra việc tìm đến các chuyên gia giáo dục, chuyên gia tâm lý nếu gặp khó khăn trong quá trình dạy con là một điều cũng được khuyến khích. Cũng giống như việc hư điện thì đến gặp thợ điện, đau ốm thì đến gặp bác sĩ. Việc nuôi dạy một con người quả là một việc không dễ dàng cho nên việc tìm kiếm đến sự hỗ trợ là một điều rất cần thiết.
Có một số hiểu lầm phổ biến về việc dạy con không đòn roi, bao gồm:
- Trẻ sẽ trở nên bướng bỉnh và không nghe lời: Thực tế, phương pháp không đòn roi không có nghĩa là thiếu kỷ luật. Ngược lại, nó giúp trẻ hiểu và tuân thủ quy tắc qua sự tôn trọng và thấu hiểu.
- Phụ huynh dễ bị mất quyền kiểm soát: Kỹ năng giao tiếp và cách tiếp cận tích cực giúp phụ huynh giữ vững quyền kiểm soát mà không cần sử dụng đến bạo lực hay lời mắng nhiếc.
Mình xin tạm kết lại chủ đề này bằng một câu nói của một thân chủ của mình “Việc dạy con giúp cho chị nhìn lại những tổn thương từ nhỏ của mình và giúp chị chữa lành đứa trẻ bên trong mình”. Đúng vậy, việc dạy con đúng là không dễ dàng nhưng nếu học hỏi và kiên nhẫn thì đó cũng là một phần của hành trình hiểu mình, yêu mình.
Minh Phúc
Về mô hình ABC: The ABC Model — Vanderbilt University.
Bài gốc đăng trên Facebook ngày 13/06/2024. Xem bài Facebook gốc.
Ảnh gốc được giữ nguyên nội dung, chỉ chỉnh màu nhẹ và thêm logo Mindful Space.